Bu gollanma barada jikme-jik maglumat berýär günorta kranýaşaýan ýerini, özüni alyp barşyny, gorap saklamagyň ýagdaýyny we abanýan howplary öz içine alýar. Identifikasiýa, göç ediş usullary we bu ajaýyp guşy goramak boýunça tagallalar barada öwreniň. Biz haýran galdyryjy dünýäni öwreneris günorta kran ýaşamagyny üpjün etmek üçin näme edip bilersiňiz.
The günorta kran (Grus antigon) dünýädäki iň beýik uçýan guşlaryň biridir. Ulular 1.8 metre çenli, ganaty 2,4 metrden ýokarydyr. Erikleri esasan çal, üýtgeşik gyzyl täç we uzyn, gara başlangyç ýelekleri bilen çal bolýar. Kämillik ýaşyna ýetmedikler ýuwaş-ýuwaşdan ulularyň reňkine geçýär. Tapawutlandyrmak günorta kran beýleki kran görnüşlerinden bu üýtgeşik aýratynlyklara ünsli syn etmegi talap edýär.
Günorta kranlar köplenç çuňňur, surnaý sesi hökmünde häsiýetlendirilýän gaty, rezonansly jaňlary bilen tanalýar. Bu çagyryşlar, esasanam tanyşlyk we territorial gorag döwründe aragatnaşykda möhüm rol oýnaýar. Olaryň seslerine düşünmek, kesgitlemäge we gözegçilikde kömek edip biler günorta kran ilaty.
Taryhy taýdan günorta kran Günorta Aziýada giň ýaýrady, ýöne ýaşaýyş ýerleriniň ýitmegi we beýleki howplar sebäpli onuň çäkleri ep-esli azaldy. Iň gowy görýän ýerlerine batgalyk ýerler, öri meýdanlary we suw basan tüwi meýdanlary girýär. Ot-iým we höwürtge üçin uly, tertipsiz ýerleri talap edýär.
Köp günorta kran ilat göçüp-gonup, tohumçylyk we gyşlaýan ýerleriň arasynda uzak aralyklara gidýärler. Bu göçler azyk önümleriniň we howanyň möwsümleýin üýtgemelerine täsir edýär. Migrasiýa usullaryny yzarlamak, ekologiki zerurlyklaryna düşünmek we ugurlary boýunça esasy ýaşaýyş ýerlerini kesgitlemek üçin zerurdyr. Dürli dürli göçüş ugurlary günorta kran ilat ýerleşişine baglylykda üýtgäp biler.
Günorta kranlar ýokary durmuş guşlary bolup, köplenç ömürlik jübüt baglanyşyklary emele getirýärler. Adatça höwürtgelerini çuň suwlarda ýa-da suw çeşmeleriniň golaýyndaky belent ýerlerde gurýarlar. Ene-atalaryň ikisi-de inkubasiýa edilen bir-iki ýumurtga goýýarlar.
The günorta kran birnäçe möhüm howp bilen ýüzbe-ýüz bolup, IUCN Gyzyl sanawynda gowşak. Oba hojalygynyň giňelmegi we şäherleşme sebäpli ýaşaýyş ýerleriniň ýitmegi esasy alada. Beýleki howplar brakonerligi, adamlary biynjalyk etmegi we elektrik liniýalary bilen çaknyşmagy öz içine alýar. Bu faktorlar dünýä ilatynyň ep-esli azalmagyna sebäp boldy.
Goramak üçin dürli guramalar we hökümetler işleýär günorta kranlar ýaşaýyş ýerlerini goramak, brakonerlige garşy çäreler we köpçülige habar bermek kampaniýalary arkaly. Bu tagallalar goralýan ýerleri döretmegi, zaýalanan ýaşaýyş ýerlerini dikeltmegi we ýerden peýdalanmak tejribesini ösdürmegi öz içine alýar. Bu ajaýyp guşuň uzak wagtlap ýaşamagy üçin bu gorap saklamak tagallalaryna goldaw bermek möhümdir.
Has giňişleýin maglumat üçin günorta kranlar, Halkara Kran Gaznasy ýaly guramalardan çeşmeleri gözläp bilersiňiz (https://www.savingcranes.org/) we kranlary gorap saklamaga gönükdirilen dürli akademiki neşirler we gözleg makalalary. Şeýle hem, baryp görmek arkaly ulag serişdeleriniň durnukly görnüşleri barada goşmaça maglumat tapyp bilersiňiz Suizhou Haicang Awtoulag satuwy, LTD at https://www.hitruckmall.com/.
| Howp | Günorta kran ilatyna täsiri |
|---|---|
| Habitat ýitgisi | Tohumçylyk we ot-iým meýdanlarynyň ep-esli azalmagy. |
| Brakonerlik | Ilatyň sanyna täsir edýän göni ölüm. |
| Adamyň bozulmagy | Höwürtgäni terk etmek we köpeltmekde üstünlik gazanmak. |